« و او را به خير و شرش آگاه كرديم ، و هدايت نموديم » ( * ( وَهَدَيْناه النَّجْدَيْنِ ) . ) * به اين ترتيب در اين چند جمله كوتاه به سه نعمت مهم مادى و يك نعمت بزرگ معنوى كه همه از عظيمترين نعمتهاى الهى است اشاره نموده است : نعمت چشمها ، و زبان ، و لبها ، از يك سو ، و نعمت هدايت و معرفت خير و شر از سوى ديگر . ( توجه داشته باشيد « نجد » در اصل به معنى مكان مرتفع است در مقابل « تهامه » كه به سرزمينهاى پست گفته مىشود ، يا به تعبير ديگر « بلند بوم » و « پست بوم » است ، و در اينجا كنايه از خير و شر و مسير سعادت و شقاوت است ) ( 1 ) . در اهميت نعمتهاى فوق همين بس كه : « چشم » مهمترين وسيله ارتباط انسان با جهان خارج است ، شگفتيهاى چشم به اندازه اى است كه به راستى انسان را به خضوع در مقابل خالق آن وا - مىدارد ، طبقات هفتگانه چشم كه به نامهاى صلبيه ( قرنيه ) مشيميه ، عنبيه ، جلديه ، زلاليه ، زجاجيه ، و شبكيه ناميده شده ، هر كدام ساختمان عجيب و ظريف و شگفتانگيزى دارد كه قوانين فيزيكى و شيميايى مربوط به نور و آئينه‌ها به دقيقترين وجهى در آنها رعايت شده به طورى كه پيشرفته ترين دوربينهاى دقيق عكاسى در برابر آن موجود بى ارزشى است ، و به راستى اگر در تمام دنيا جز انسان ، و در تمام وجود انسان جز چشم ، چيز ديگرى نبود ، مطالعه شگفتىهايش براى شناخت علم و قدرت عظيم پروردگار كافى بود .

--> ( 1 ) اين تفسير در حديثى از امير مؤمنان على ( ع ) نقل شده ( مجمع البيان ذيل آيات مورد بحث ) و اين كه بعضى آن را به دو پستان مادر كه برآمدگى سينه‌ها است ! تفسير كرده‌اند بسيار بعيد است ، ضمنا تعبير به « نجد » در مورد خير به خاطر عظمت آن است و در مورد شر از باب تغليب است .